İSTANBUL'UN ANLAMI NE?

"İstanbul" ne anlama geliyor düşündünüz mü hiç? Yanlış anlamayın; size ne anlam ifade ettiğini sormuyorum. Öyle olsa eminim herkes biran düşünür ve kendince birşeyler söylerdi.

- Angutların, hayvanların yaşadığı bir yer. Rahat rahat yolda bile yürüyemez olduk. Kapkaç, gasp aldı başını yürüdü.
- İstanbul... ah evet, harikulade bir şehir. Hele bizim sitenin bulunduğu Kalamış haarika. Sabahları yürüyüş yapıyorum... yarım saat kadar. Sonra Boğaz'a karşı portakal suyumu yudumluyorum. Böyle bir duygu olamaz. Tek kelime ile muhteşem... muhteşem.
- Daşı torpağı altın şeher. Bizim oralarda galsaydık bi bog olamazdık... Eyi ki emmolu Hüsam'ın aklına uyduk geldik. Şimdi herbişeyimiz var çok şükür.
- Sürgün yeri burası şerefsizim, sürgün yeri. Yahu kardeşim buradaki kiralar belli, giderler belli. Sen memuruna ona göre maaş vermezsen memurun sürünür, yolunu sapıtır falan filan... Ondan sonra "polis rüşvet alıyor, öğretmen don satıyor".... Yapmasın da sürünsün mü?
- Vallah ben bilmem, onu benim beyim bilir.

Herkesin İstanbul'u kendine tabii ki. İstanbul dışındaki bazı arkadaşlar, magazin programlarını izleyip bizim burada sabahtan akşama alem yaptığımızı düşünüyorlar. Akmerkez'e iki kez İstanbul dışından gelen arkadaşları "hacı yapmak" için gittiğimi söylersem İstanbul'u ne kadar "yaşadığımı" anlarsınız sanırım. Layla'yı Reyna'yı hiç saymıyorum, nerede olduklarını bile bilmem.

Sahi İstanbul'un kelime anlamı ne düşündünüz mü hiç? Memleketimizin en büyük ve çoğu kişi tarafından en güzel bulunan şehrin isminin anlamı ne?
Bazılarına göre İslambol'dan geliyormuş. Çok cami varmış, ondan İslambol denmiş... Okul öncesi çocuklara ve Mustafa Sandal hayranlarına mantıklı gelebilecek bir açıklama.

Üç hecesi de kendi başlarına anlamlı kelimeler... İS, TAN, ve BUL. Ama yanyana geldikleri zaman alaka kelleşiyor doğal olarak. Oysa Çanakkale'nin böyle bir saç problemi olmamıştır hiçbir zaman, ya da Afyon'un...

Belki ben de saçmalıyorum (ve yine belki aynı şeyi başkaları da daha önce "saçmalamıştır") ama İstanbul ismi bazılarının bu şehre nedense yakıştıramadığı Constantinapolis isminden kaynaklanıyor. (Kendince anlamlı; Konstantin'in şehri anlamına geliyor.) Çok şeyi ve çok yeri bozulan bu şehrin ilk bozulan özelliklerinden biri de
sanırım ismiydi.
Bu şehri dolduran Türkler için Konstantinapolis'i telaffuz etmek çok zor olmalıydı. Aynı Adriano da olduğu gibi. Gel zaman git zaman Edirne olan Adriano...
Konstantinapolis'in ismindeki ilk değişim herhalde Konstanbol olarak yapıldı. Onun İstanbul'a dönüşmesi kimbilir ne kadar sürdü?

Garip ama komik olan, Yunanlılarla bu şehrin ismi üzerinde anlamsız bir tartışma yapmamız. Bazen gazetelerde okuruz ;"Rumların çirkin oyunu ! İstanbul'u haritalarında hala Constantinapolis diye yazıyorlar". Oysa bizim Sarejova'ya "hala" Saraybosna dememiz ne kadar doğal...
Birini eleştiriyor, öbürünü kolluyor değilim. Şehirlerin isimleri onların yeni sahipleri tarafından erozyona uğrayabilir. Dildeki, konuşmadaki farklılıklar buna neden olabilir. Dediğim gibi garip olan, İstanbul'u Türkçe anlamlı bir şeymiş gibi algılanmaya çalışılması. Yok bir anlamı... Türkçe olarak en azından. Yoksa İstanbul'un taşı toprağı anlamdır, anlamasını bilene...

Yorum Yaz